ფედერიკო გარსია ლორკას ეს ნაშრომი („დუენდეს თეორია და თამაში“) არ არის უბრალოდ წიგნი, არამედ ესეი და ლექციაა, რომელიც ხელოვნების არსს, მისტიკასა და ესპანურ სულს ეხება. 

ლორკასთვის „დუენდე“ არის იდუმალი ძალა, რომელიც ხელოვანს შიგნიდან მართავს. ავტორი განასხვავებს ხელოვნების სამ წყაროს: მუზა: რომელიც გარედან მოდის და კარნახობს  (ინტელექტუალური). ანგელოზი: რომელიც მფარველობს და სინათლეს ჰფენს (ესთეტიკური). დუენდე: რომელიც სისხლშია, მიწასთანაა კავშირში და მოდის მაშინ, როცა სიკვდილის სიახლოვეს გრძნობ. ლორკა მიიჩნევს, რომ ნამდვილი ხელოვნება (განსაკუთრებით ფლამენკო, პოეზია და ხარების ბრძოლა) მხოლოდ მაშინ იბადება, როცა ხელოვანი სიკვდილის პირისპირ დგება.